Bijbal, zaadleiders, zaadblaasjes en prostaat

bijbal

Problemen van de bijbal, de zaadleiders, de zaadblaasjes en de prostaat. De bijbal heeft een belangrijke functie bij het uitrijpen en opslag van zaadcellen. Stoornissen in de functie of in het transport kunnen leiden tot vruchtbaarheidsproblemen. Functieverlies is meestal het gevolg van een infectie of een langdurige verstopping van het bijbalkanaal.

bijbalInfecties

Infecties van de bijbal zijn het gevolg van een infectie van de blaas of de prostaat. Via de zaadleider kan deze infectie zich uitbreiden naar de bijbal. Het gevolg is een pijnlijke zwelling van de bijbal met koorts. Soms breidt een dergelijke infectie zich verder uit naar de zaadbal met als gevolg een functieverlies en een ernstige ontsteking die kan leidden tot het verlies van de zaadbal. Een bijbal ontsteking zal leiden tot een verminderde functie en tot littekenweefsel in het orgaan. Ook kan het kanaal van de bijbal verstopt raken. Als dit links en rechts gebeurt zal dit leidden tot het ontbreken van zaadcellen in het sperma. Een verminderde functie van de bijbal uit zich vooral in een verminderd aantal zaadcellen en slechte beweeglijkheid.

De meeste bijbal ontstekingen worden veroorzaakt door bacteriën, vaak dezelfde soort bacteriën die ook blaasontsteking kunnen veroorzaken. Soms is er sprake van een geslachtsziekte, zoals gonorrhoe of chlamidia. Dergelijke infecties kunnen leiden tot verstoppingen van zowel de bijbal als de zaadleider en zijn operatief moeilijk te behandelen. Bijbal ontsteking, net als prostaatontsteking, heeft de neiging regelmatig terug te keren of een meer chronische stadium aan te nemen, met alle kwalijke gevolgen van dien.

Verstoppingen

Verstoppingen van de bijbal of de zaadleiders komen voor bij ongeveer 10% van de mannen met vruchtbaarheidsproblemen. Zij kunnen het gevolg zijn van (terugkerende) infecties, aangeboren afwijkingen of operaties van de balzak of de lies. Als het probleem dubbelzijdig is bestaat een totale afwezigheid van zaadcellen in het sperma.

Doorgaands is de functie van de zaadbal goed bij onderzoek (=biopsie): de zaadcellen worden in voldoende mate aangemaakt, maar bereiken niet de plasbuis. Aangeboren afwijkingen van de bijbal en de zaadleiders zijn vrij zeldzaam: ze worden gevonden bij

1-2% van de mannen met vruchtbaarheidsstoornissen. Deze afwijkingen worden opvallend vaak gevonden bij mannen met taai slijm ziekte, een ernstige erfelijke ziekte die kan leidden tot longproblemen en darmproblemen door een ophoping van taai slijm in de luchtwegen of in de alvleesklier.

Sinds kort weten we dat mannen met een aangeboren afwijking van de zaadleiders of de bijbal frequent drager zijn van dezelfde genetische afwijkingen, die ook worden gevonden bij taai slijm ziekte. Het lijkt er zelfs op dat deze mannen een zeer milde vorm van deze ziekte hebben, die zich vooral uit in het ontbreken van de zaadleiders en een deel van de bijbal. Dit heeft voor de gezondheid van deze mannen geen consequenties, maar wel voor het nageslacht als voortplantingstechnieken worden toegepast zonder eerst onderzoek te doen naar de genetische risico`s. Een kind met taai slijm ziekte kan het gevolg zijn. De diagnose is eenvoudig te stellen met een lichamelijk onderzoek van de man en een spermaonderzoek.

Verstoppingen van de bijbal of de zaadleider kunnen ook het gevolg zijn van een operatie. Dit kan bijvoorbeeld een liesbreukoperatie zijn of een operatie in verband met niet-ingedaalde zaadballen. Langdurige verstoppingen leidden echter tot functieverlies van de bijbal door verhoogde druk in het kanaal van dit orgaan met lekkage en bindweefselvorming.

Een verstopping van de afvoergang van de zaadblaasjes leidt tot een sterke afname van de geproduceerde hoeveelheid sperma en een lage zuurgraad. Met behulp van een echografisch onderzoek van prostaat en zaadblaasjes is deze verstopping te zien. De zaadblaasjes zijn gestuwd, doordat het vocht de klier niet kan verlaten. Dit kan ook pijn veroorzaken, vooral tijdens de zaadlozing.

De oorzaak van de verstopping is meestal een chronische ontsteking van de prostaatklier: de afvoerbuis van de zaadblaasjes loopt namenlijk dwars door de prostaat en kan worden dichtgedrukt door ontsteking in de prostaatklier. Soms zijn aangeboren afwijkingen de oorzaak van de verstopping van de zaadblaasjes: dit is veel moeilijker te behandelen.