Niet ingedaalde zaadbal (= Cryptorchisme) kan soms succesvol worden behandeld met een microchirurgische operatie in een gespecialiseerd centrum. In een aantal gevallen is ook de mannelijke vruchtbaarheidsstoornis te behandelen met een operatie met behulp van een operatiemicroscoop. Het gaat hierbij vooral om mannen met een verstopping van de bijbal of de zaadleiders. Het gaat hierbij om mannen zonder zaadcellen in het sperma en een normale spermaproduktie in de zaadbal. Om dit te ontdekken is een biopsie van de zaadbal nodig.


Verstoppingen van de bijbal
Verstoppingen van de bijbal zijn meestal het gevolg van een doorgemaakte bijbalontsteking of een operatie van de balzak in het verleden. Ook kan de aandoening aangeboren zijn. Lang niet altijd wordt er een oorzaak van de bijbalverstopping gevonden.


Verstoppingen van de zaadleiders
Verstoppingen van de zaadleiders zijn meestal het gevolg van een sterilisatie in het verleden. In Nederland laat ongeveer 20% van de mannen een sterilisatie (=vasectomie) uitvoeren, meestal in geval van een voltooid gezin. Naar schatting krijgt 10% spijt van deze ingreep en laat 2-3% een hersteloperatie uitvoeren in verband met hernieuwde kinderwens. Vaak gaat het hierbij om een nieuwe relatie, soms is er sprake van een gewenste uitbreiding van een bestaand gezin. Verstoppingen van de zaadleiders kunnen ook het gevolg zijn van een operatie, bijvoorbeeld een liesbreukcorrectie of een ingreep voor niet-ingedaalde zaadballen. Tijdens deze ingrepen kan de zaadleider zelf of de bloedvoorziening van de zaadleider worden beschadigd. Alleen in geval van een dubbelzijdige ingreep zal dit leidden tot een afwezigheid van zaadcellen in het sperma. Ook infecties van de geslachtsorganen kunnen een verstopping van de zaadleiders veroorzaken. Vaak gaat het hierbij om meerdere verstoppingen, die lang niet altijd succesvol te behandelen zijn. Indien de zaadleider verstopt is op het niveau van de zaadblaasjes of de prostaat is een operatie te gecompliceerd en daarom niet mogelijk. Dit komt soms voor bij mannen die een prostaatontsteking hebben doorgemaakt. Opvallend verschijnsel van dit type verstopping is dat er altijd een zeer kleine hoeveelheid sperma wordt geloosd en de zaadlozing soms pijnlijk is.


Operatie
Een verstopping in de bijbal of in de zaadleider kan soms met succes worden verholpen met behulp van de operatiemicroscoop. Het gaat hierbij om technisch lastige en langdurige ingrepen, omdat de nieuwe verbinding (=omleiding of "bypass") microscopisch klein is en met zeer fijn hechtmateriaal gemaakt moet worden.

De operatie bestaat uit 3 onderdelen:
1. het testen van de doorgankelijkheid van de zaadleider (=vasografie)
2. het onderzoek van het spermavocht uit de bijbal of de zaadleider op de aanwezigheid van zaadcellen
3. het maken van de nieuwe verbinding tussen bijbal en zaadleider (=vaso-epididymostomie) of tussen zaadleider en zaadleider (=vaso-vasostomie) in geval van een sterilisatie-hersteloperatie.

Een dergelijke ingreep duurt gemiddeld 2-3 uur en moet in narcose gebeuren omdat absoluut stilliggen een voorwaarde is voor het werken onder de operatiemicroscoop. In Nederland worden deze zeer specialistische operaties in enkele ziekenhuizen verricht, meestal universiteitsziekenhuizen.
Het succes van de operatie hangt van meerder factoren af: op welk niveau in de bijbal bevindt zich de verstopping? Voor een goede zaadcelfunctie is het noodzakelijk dat een deel van de bijbal wordt doorlopen, anders is spontane bevruchting niet mogelijk. Een langdurige blokkade van de bijbal kan leidden tot een functieverlies van dit orgaan, met als gevolg een slechte uitrijping van de zaadcellen. Soms is er sprake van meerdere verstoppingen op verschillende niveau's, die niet alle kunnen worden overbrugd. Na liesoperaties kan er sprake zijn van een lange verstopping van de zaadleider met slechte kwaliteit, met name als de bloedvoorziening van de zaadleider is beschadigd. Een hersteloperatie is dus niet altijd mogelijk, dit blijkt dan pas tijdens de operatie.

Een hersteloperatie tussen bijbal en zaadleider leidt bij ongeveer 50% van de geopereerde mannen tot opnieuw zaadcellen in het sperma na de ingreep. De kwaliteit en het aantal zaadcellen bepaald de kans op een spontane zwangerschap, maar gemiddeld ligt deze kans op 20-30%.
Hersteloperaties na sterilisatie zijn wat eenvoudiger en wat meer succesvol: bij 80-90% van de geopereede mannen zijn er zaadcellen te vinden in het sperma na de ingreep en spontane zwangerschappen worden gevonden bij gemiddeld 50% van de paren. Dit percentage is echter lager als er sprake is van een lang interval tussen sterilisatie en hersteloperatie.
Antistoffen, gericht tegen zaadcellen kunne het succes van de ingreep beinvloeden. Bij iedere verstopping worden de geproduceerde zaadcellen door het lichaam afgebroken met behulp van antistoffen in het bloed en in het sperma. Ook na de hersteloperatie blijven deze antistoffen aanwezig en kunnen de beweeglijkheid van de zaadcellen verminderen. Dit kan een spontane bevruchting voorkomen en in dit geval kan een voortplantingstechniek toegepast worden (zie inseminatie en reageerbuisbevruchting).

 

home / boven / terug